Licht gekleurde plafonds lijken hoger. Is daar eigenlijk bewijs voor?

Lichte plafonds zorgen ervoor dat een ruimte groter lijkt. Dat weet iedereen. Toch? Op internet en in veel interieur- en architectenboeken zijn we het hier met zijn allen over eens. Maar is dat ook echt zo? Onderzoek laat zien dat mensen inderdaad lichte plafonds als hoger ervaren. Ook blijken lichte muren het zelfde effect te hebben.

perceptie is key

Als je al meer hebt gelezen over omgevingspsychologie, is het je ongetwijfeld wel eens opgevallen dat bijna nooit gaat over hoe iets er ‘feitelijk’ is, maar meer over hoe mensen dingen beleven. Anders gezegd; het is niet de werkelijkheid die er toe doet, maar onze perceptie daarvan. Bijvoorbeeld dat ons eten beter smaakt als we het interieur luxer vinden.

kleur is relatief

Een simpel voorbeeld hiervan in interieurarchitectuur zijn de grijze vierkanten hieronder. De vierkanten hebben precies dezelfde kleur grijs (controleer maar met een kleurpipet in photoshop), maar doordat het kader een blauwe of gele kleur heeft, nemen we de grijze vierkanten als lichter of donker waar.

lichtheid van plafonds

Een ander bekend voorbeeld wat vaak wordt aangehaald in de wereld van interieur ontwerp is de kleur van plafonds. Als je plafonds lichter schildert dan de muren, lijkt deze hoger dan als deze donkerder is dan de muren. Dit is interessant omdat je daardoor de ruimte feitelijk niet hoeft aan te passen om hem hoger te doen laten lijken. Aangezien crowding (de ervaring dat er teveel mensen om ons heen zijn) wordt beïnvloedt door hoe groot wij de ruimte ervaren (vgl. Giffort, 2007), kun je daarmee dus ook deze beleving beïnvloeden.

is er bewijs voor effect van lichte plafonds?

Het internet en ook boeken over interieur en architectuur staan bol met tips die in meer of mindere mate adviseren om plafonds lichter te schilderen als de ruimte groter moet lijken. Maar werkt dat ook echt zo? Ervaren mensen lichte plafonds als hoger dan donkerdere plafonds? Of is het een fabeltje waarvan ontwerpers elkaar en de klant hebben overtuigd dat het waar is en daardoor ervaren we het zo.

Verrassend genoeg is er nog maar weinig onderzoek gedaan naar dit soort claims. Alleen Matusiak (2004, 2006) heeft onderzoek naar soortgelijke effecten gedaan (bijvoorbeeld het effect van de oriëntatie van ramen ten op zichten van muren op de waarnemingen van mensen), maar deze onderzoeken zijn statistisch niet goed onderbouwt.

lichtheid plafonds beïnvloedt waargenomen plafondhoogte

Oberfeld e.a. (2010) onderzochten of het lichtere plafonds inderdaad een ruimte hoger doen lijken en, als het effect bestaat, waardoor dit komt. Als ruimtes als groter worden ervaren, wordt dit effect veroorzaakt door de lichtheid van plafonds ongeacht de lichtheid van de muren of komt wordt het effect veroorzaakt door het contrast tussen muren? Let wel, het gaat hierbij om de lichtheid van plafonds, niet over de specifieke kleur (vergelijk lichtheid met tint).

virtuele kamers

In het onderzoek hebben Oberfeld e.a. (2010) gebruik gemaakt van virtuele ruimtes die ze gemakkelijk konden manipuleren. Vervolgens hebben ze deelnemers gevraagd om voor verschillende kamers de hoogte van het plafond te schatten. De kamers verschilden in plafondhoogte en lichtheid. Ook verschilde de lichtheid van de muren en vloeren. Hun onderzoek laat zien dat de lichtheid van een plafond inderdaad de ervaren hoogte van het plafond positief beïnvloedt.

geen bewijs ‘contrast’ verklaring

Zij vonden geen bewijs voor de verklaring dat het contrast tussen muren en plafond het plafond hoger laat lijken. Wel vonden ze dat de lichtheid van muren de waargenomen hoogte van de plafonds positief beïnvloedt. Het lijkt er juist op dat de lichtheid van muren en plafond onafhankelijk van elkaar bijdragen aan de ervaren plafondhoogte en elkaar aanvullen. Met andere woorden; lichte muren of een licht plafond zorgt voor een ervaring van een hoger plafond. Als beide worden toegepast, is het effect nog groter.

muur geen effect

Een tweede experiment liet zien dat de kleur van de vloer niet uit maakt voor de ervaren hoogte van het plafond. Ook lijkt de lichtheid van de gehele ruimte niet van belang te zijn voor waargenomen plafondhoogte; het blijven de muren en plafond die het effect ‘verklaren’.

meer onderzoek noodzakelijk

Zoals bij ieder wetenschappelijk onderzoek, moet het onderzoek gerepliceerd worden om echt zeker te zijn van de gevonden effecten. Bovendien is deze studie gedaan in een computer setting, een experiment met echte ruimtes zou het aangetoonde effect sterker onderbouwen. Bij mijn weten zijn deze studies nog niet gedaan, dus moeten we nog een slag om de arm houden als we willen roepen ‘de wetenschap zegt het ook!’ Wel is het een aanwijzing dat het effect dat door vele interieurarchitecten wordt beschreven, hout snijdt.

Pin It

3 thoughts on “Licht gekleurde plafonds lijken hoger. Is daar eigenlijk bewijs voor?

  1. Pingback: crowding – waarom ervaren we stress als er te veel mensen zijn?

  2. Pingback: kleur - geen bewijs voor psychologische effecten van kleur in de zorg

  3. Pingback: waarom wij de werkelijkheid niet kunnen waarnemen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *